Hoe kan ik me als aankomend leerkracht profileren?

Doelen bij de stappen Verwonderen en Verkennen

Voor een student is het eyeopener wanneer hij ervaart dat bij kinderen oprechte verwondering kan ontstaat. Voor een kind is de verwondering vaak een motivatie om verder te willen onderzoeken. Voor een student die deze verwondering opmerkt, kan het een stimulans zijn om met onderzoekend leren aan de slag te gaan.

Om grip te krijgen op de didactische en pedagogische tools die een leerkracht en opleider nodig heeft om de stappen Verwonderen en Verkennen vorm te geven, maken we eerst onderscheid tussen de volgende betrokkenen:
- de leerling op de basisschool,
- de leerkracht van die basisschool
- de opleidingsdocent op de pabo.

De opbrengst van een brainstorm over Verwonderen en Verkennen bij deze drie groepen, is HIER te vinden. Deze brainstorm is de onderlegger geweest voor de ontwikkeling van een matrix waarin de didactische en pedagogische doelen van Verwonderen en Verkennen staan. Elk item binnen de kolom ‘Het onderzoekende kind’ bevat een link naar een verdere concretisering.

In deze matrix zijn een algemene principes rondom de didactiek van onderzoekend leren niet opgenomen. Te denken valt dan aan:

  • Laat zelf een onderzoekende houding zien en wees een rolmodel;
  • Ken de leefwereld van de kinderen;
  • Durf een nieuw natuurwetenschappelijk of technisch fenomeen aan te bieden;
  • Blijf in de mee-ontdekkende rol zitten (dus niet de expertrol aannemen).

Bronnen:

Bom, P. & Hommes, T. In vijf stappen door een landschap Onderzoekend leren op de basisschool. Novox, 258-260

Van Graft, M., & Kemmers, P. (2007). Onderzoekend en ontwerpend leren bij natuur en techniek: Basisdocument over de didactiek voor onderzoekend en ontwerpend leren in het primair onderwijs. Stichting Platform Bèta Techniek.

Van der Kooij, D. & Wissink, A. (2015). Creatief en vindingrijk denken met je klas. JSW, 18-21

 

Doelen

Het onderzoekende kind

De ‘onderzoekende’ leerkracht[1]

De ‘onderzoekende’ opleider [2]

V
e
r
w
o
n
d
e
r
e
n

Didactisch

Doel: interesse opwekken

Wohhh…effect

 

Motiverende vraagstelling

 

Opleidingsdidactiek: met name modellen (het vertonen van voorbeeldgedrag) én expliciteren (metacommentaar geven,  opleidings/didactische keuzes verantwoorden)

Ik wil het weten

Vraagstelling rondom nieuwsgierig worden en blijven.

Onderzoekende houding: met name nieuwsgierigheid (vragen stellen om iets te weten te komen)

Pedagogisch

Doel: ruimte ervaren om vragen te stellen en nieuwe dingen te ervaren.

Ik mag m’n ding doen

Veilige leersituatie creëren; 

Van fouten maken leren we en is dus positief

Opleidingsdidactiek: met name legitimeren, (voorbeeldgedrag onderbouwen door er theoretische noties aan te verbinden) én

Onderzoekende houding: met name distantie nemen tot routines (de dingen niet doen ‘omdat iedereen het zo doet’)

We praten er met elkaar over

Ruimte bieden voor interactie

Onderzoekende houding: met name willen delen met anderen (behoefte om opgedane kennis met anderen te delen)

V
e
r
k
e
n
n
e
n

Didactisch

Doel: we activeren de voorkennis met alle zintuigen. En komen tot een eerste onderzoeksvraag.

Wat weet ik er al over?

Voorkennis activeren

Opleidingsdidactiek: met name modellen (het vertonen van voorbeeldgedrag) én Onderzoekende houding: met name bereidheid tot perspectiefwisseling (zaken van verschillende kanten bekijken)

Ervaren met je hele lijf

Alle zintuigen prikkelen

Onderzoekende houding: met name open houding (op zoek gaan naar achterliggende vooronderstellingen en assumpties)

Pedagogisch

Doel: vergroten van de competentiebeleving

Ik kan goede vragen stellen

Activerende vraagstelling

Onderzoekende houding: met name kritisch zijn: is het wel zo? (kritisch zijn op de kwaliteit en inhoud van de gegevens uit bronnen)

Ik kan bijdragen aan het onderzoek.

Waarderen en complimenten geven

Onderzoekende houding: met name willen begrijpen (van binnenuit willen weten om beter te kunnen begrijpen of om beter te kunnen handelen)

[1] Onder de ‘onderzoekende’ leerkracht en opleider verstaan we professionals die hun onderzoekende basishouding inzetten om onderzoekend leren bij resp. leerlingen en studenten te stimuleren.

[2] Hilda Paalman is over het onderzoekend werken van lerarenopleiders vanuit Penta Nova een onderzoek gestart in 2016. Begrippenkader is afkomstig van Harinck, M. B. (2012). De onderzoekende houding van leraren: wat wordt daaronder verstaan? Tijdschrift voor lerarenopleiders, 46-53 en VELON. (2016). Beroepsstandaard voor lerarenopleiders. VELON.

Terug naar beginscherm PLG